ABD, İran’a yönelik saldırıların dokuzuncu gecesini tamamladı. CENTCOM komuta, hava savunma, kıyı gözetleme, füze ve İHA altyapısının vurulduğunu açıkladı; savaşta ölen ABD askeri sayısı 17’ye yükselirken Hürmüz gerilimi büyüdü.
ABD Merkez Komutanlığı, İran’a yönelik art arda dokuzuncu gece düzenlenen saldırıların 20 Temmuz Pazartesi günü Türkiye saatiyle 05.00’te tamamlandığını duyurdu. Operasyonda İran’ın askeri komuta, hava savunma ve kıyı gözetleme altyapısı hedef alındı.
Saldırıların yeni aşaması, ABD’nin Orta Doğu’daki asker kayıplarının arttığı bir dönemde gerçekleşti. Kuzey Irak’ta bir ABD askerinin daha ölmesiyle savaşın başlangıcından bu yana hayatını kaybeden Amerikan askeri sayısı 17’ye ulaştı.
CENTCOM hedef listesini açıkladı
CENTCOM’un açıklamasına göre Amerikan unsurları İran’a ait askeri komuta merkezlerini, hava savunma sistemlerini, kıyı gözetleme noktalarını ve deniz kapasitesini vurdu. Füze ve İHA fırlatma sahaları ile askeri iletişim ağları da hedef listesinde yer aldı.
ABD yönetimi, operasyonun İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere ve sivil denizcilere saldırma kapasitesini azaltmayı amaçladığını bildirdi. CENTCOM, bölgedeki kuvvetlerin yeni saldırılara karşı yüksek hazırlık seviyesini koruduğunu açıkladı.
İran devlet medyası ülkenin güneyi ile kuzeybatısında patlama sesleri duyulduğunu aktardı. Yeni saldırı dalgasında oluşan hasar ve can kaybına ilişkin İran makamlarından ilk saatlerde ayrıntılı bir bilanço gelmedi.
ABD’nin kayıpları 17’ye çıktı
CENTCOM, Kuzey Irak’ta görev yapan bir ABD askerinin 18 Temmuz’da hayatını kaybettiğini açıkladı. Askerin, düşürülen İran’a ait tek yönlü saldırı İHA’sından kalan mühimmatın kontrollü biçimde imha edilmesi sırasında öldüğü belirtildi.
Aynı olayda ikinci bir ABD askeri hafif yaralandı ve tedavi altına alındı. ABD ordusu, ölen askerin kimliğini ailesine yapılacak bildirim tamamlanana kadar açıklamayacağını duyurdu.
İran’ın 17 Temmuz’da Ürdün’deki bir ABD noktasına düzenlediği saldırıda iki Amerikan askeri ölmüş, bir asker kaybolmuştu. Arama çalışmalarında kimliği henüz belirlenemeyen kalıntılar bulundu. Kalıntıların kayıp askere ait olup olmadığını belirlemek amacıyla inceleme başlatıldı.
İran müttefik ülkelere yöneldi
İran’ın son misillemelerinde doğrudan İsrail yerine ABD üslerine ev sahipliği yapan bölge ülkelerinin öne çıkması çatışmanın coğrafi alanını genişletti. Bahreyn, Ürdün ve Kuveyt yeni füze ve İHA tehditleri üzerine hava savunma sistemlerini devreye aldı.
Ürdün ordusu, ülkeye yönelen birden fazla İran füzesinin düşürüldüğünü, saldırıların can kaybına veya maddi hasara yol açmadığını açıkladı. ABD’nin Bahreyn Büyükelçiliği ise İran’ın başkent Manama’nın merkezindeki bazı noktaları hedefleyebileceği uyarısında bulundu.
Kuveyt yönetimi, bir elektrik üretim ve deniz suyu arıtma tesisinin iki gün içinde ikinci kez hedef alındığını bildirdi. Tesiste yangın çıkmasına rağmen ülkenin elektrik şebekesinin çalışmayı sürdürdüğü açıklandı.
Nükleer saha iddiası gündemde
İran Atom Enerjisi Kurumu, ABD saldırılarının ülkenin güneybatısında inşa edilmesi planlanan Darhovin nükleer santral sahasını hedef aldığını öne sürdü. İran devlet televizyonu, vurulan alanın barışçıl nükleer enerji projesinin parçası olduğunu bildirdi.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ise söz konusu sahanın henüz inşaatın çok erken aşamasında bulunduğunu açıkladı. Kurumun son incelemesinde bölgede nükleer madde bulunmadığı belirtildi.
İran makamları, son ABD saldırılarında en az 50 kişinin öldüğünü ve 517 kişinin yaralandığını duyurdu. Veriler bağımsız kaynaklar tarafından henüz bütünüyle doğrulanmadı.
Hürmüz’de yangın ve abluka
ABD saldırılarının başladığı saatlerde Umman kıyısı yakınlarında seyreden bir gemide yangın çıktı. İngiltere’nin deniz güvenliği birimleri, olayın Hürmüz Boğazı’nda gerçekleştiğini ancak yangının nedeninin henüz belirlenemediğini açıkladı.
İran Devrim Muhafızları daha sonra boğazdaki tankerleri hedef aldığını ileri sürdü. Gemideki yangının İran saldırısıyla bağlantılı olup olmadığına ilişkin resmî doğrulama yapılmadı.
ABD, İran limanlarına yönelik deniz ablukasını geçen hafta yeniden başlattı. Amerikan ordusuna göre ablukanın yenilenmesinden bu yana altı geminin rotası değiştirildi, talimatlara uymadığı belirtilen bir gemi ise etkisiz hale getirildi.
Hürmüz Boğazı’nda ticari geçişlerin büyük ölçüde yavaşlaması enerji piyasasına da yansıdı. Brent petrolün varil fiyatı 20 Temmuz’da 90 doların üzerine çıkarak küresel enflasyon ve taşımacılık maliyetlerine ilişkin endişeleri artırdı.
Diplomasi kapısı açık ama uzak
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington yönetiminin İran ile müzakereye açık olduğunu ancak görüşmelerin sonuç üretmesi gerektiğini söyledi. Rubio, mevcut aşamada tarafların diplomatik çözüme yakın olmadığını belirtti.
İran ile ABD arasında haziran ayında imzalanan geçici mutabakat, Hürmüz Boğazı’nda ticari geçişleri güvence altına almayı ve kalıcı bir barış anlaşması için 60 günlük müzakere süreci başlatmayı amaçlıyordu. Karşılıklı saldırıların yeniden başlamasıyla anlaşmanın sahadaki etkisi büyük ölçüde ortadan kalktı.
Önümüzdeki saatlerde CENTCOM’un vurulan hedeflere ilişkin yeni görüntüleri, İran’ın açıklayacağı hasar bilançosu ve Ürdün’de kaybolan ABD askerine ait kimlik incelemesinin sonucu izlenecek. Hürmüz Boğazı’ndaki tanker geçişleri ile yeni bir müzakere girişiminin başlayıp başlamayacağı da çatışmanın yönünü belirleyecek.
